Chị chồng lén chuyển hộ khẩu của con trai về nhà tôi.

Tôi phát hiện.

Nhưng không làm ầm.

Cũng không hỏi thêm một câu.

Tám tháng sau.

Tiền đền bù giải tỏa vừa được chuyển xuống.

Chị ta lập tức chạy tới tận cửa đòi chia tiền.

Tôi ngồi trên sofa.

Bình thản nhìn chị ta.

“Muốn lấy tiền à?”

“Được thôi.”

“Trước tiên chị kiểm tra xem hộ khẩu của con trai chị bây giờ đang ở đâu rồi hãy nói.”

Nụ cười trên mặt chị chồng lập tức cứng lại.

Lần đầu tiên tôi phát hiện hộ khẩu của cháu trai bên chồng được chuyển vào nhà mình là khi tôi đang đứng trước cửa bếp.

Tối hôm ấy, tôi vừa cho sườn vào nồi áp suất, hai bàn tay vẫn còn lạnh vì nước rửa thịt. Chồng tôi, Chu Lỗi, đang lục lọi tủ ngoài phòng khách. Anh nói cơ quan yêu cầu bổ sung giấy tờ hộ khẩu nên bảo tôi tìm sổ hộ khẩu ra.

Tôi lấy cuốn sổ trong ngăn kéo dưới cùng của kệ tivi, tiện tay lật vài trang, rồi đột nhiên khựng lại.

Trong sổ hộ khẩu có thêm một trang mới.

Họ tên: Chu Tử Hàng.

Tôi nhìn đi nhìn lại mục quan hệ với chủ hộ đến ba lần.

Cháu trai.

Con trai của chị chồng tôi, Chu Hồng Mai.

Tôi đứng trước cửa bếp. Nước trong nồi đã bắt đầu sôi ùng ục, máy hút mùi kêu vo vo. Chu Lỗi vẫn cúi đầu tìm căn cước công dân, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra.

Tôi gấp sổ hộ khẩu lại, hỏi:

“Tử Hàng chuyển hộ khẩu sang nhà mình từ bao giờ vậy?”

Động tác của Chu Lỗi khựng lại.

Chỉ một thoáng thôi.

Anh không ngẩng đầu:

“Dạo trước.”

“Dạo trước là khi nào?”

“Hai ba tháng trước.”

Tôi siết cuốn sổ trong tay, mép giấy cấn vào ngón tay.

“Ai đồng ý?”

Cuối cùng anh cũng ngước lên nhìn tôi.

“Chị Hồng Mai bảo thằng bé cần hộ khẩu để đi học nên tạm thời chuyển sang đây. Đều là người một nhà cả, em đừng nghĩ phức tạp quá.”

Tôi không cãi.

Tôi chỉ hỏi:

“Sao anh không nói với em?”

Chu Lỗi rõ ràng đã bắt đầu mất kiên nhẫn. Anh đẩy ngăn kéo vào:

“Căn nhà này anh cũng có phần. Con trai chị anh chuyển hộ khẩu sang đây thôi mà, có cần phải mở hẳn một cuộc họp gia đình không?”

Đúng lúc ấy, tôi ngửi thấy mùi khét từ trong bếp.

Lửa dưới nồi áp suất bật quá lớn, nước canh đã trào ra từ mép van, nhỏ xuống mặt bếp, nổi lên từng bọt nhỏ lách tách.

Tôi tắt bếp, đặt sổ hộ khẩu trở lại bàn trà.

“Được, em biết rồi.”

Chu Lỗi sững người.

Có lẽ anh không ngờ tôi lại bỏ qua dễ dàng như thế.

Anh nói:

“Em đừng có nói giọng mỉa mai.”

Tôi không nhìn anh.

“Em nói là em biết rồi.”

Sườn tối hôm ấy hơi khô.

Chu Lỗi ăn hai miếng rồi chê tôi nêm nhạt.

Tôi không nhắc thêm một lời nào về chuyện hộ khẩu của Chu Tử Hàng.

Nhưng từ hôm ấy, trong lòng tôi như có một hạt cát mắc kẹt. Không đau, chỉ âm ỉ cọ xát khiến người ta khó chịu.

Căn nhà này được tôi và Chu Lỗi mua vào năm thứ ba sau khi kết hôn.

Chẳng phải biệt thự sang trọng gì, chỉ là căn nhà tự xây hai tầng nằm ở rìa khu phố cũ. Tầng một vốn là căn nhà cấp bốn mà bố mẹ chồng cho Chu Lỗi từ nhiều năm trước. Sau này, khi xây sửa lại, hai vợ chồng tôi đã dồn toàn bộ tiền tiết kiệm sau cưới vào đó.

Hồi ấy tôi đang mang thai con gái được bảy tháng, bụng đã lớn mà vẫn phải đi cùng thợ xây khắp các cửa hàng vật liệu.

Tay vịn cầu thang do tôi chọn, cửa sổ tầng hai do tôi thay. Ngay cả viên gạch lát nền trước cửa bếp cứ bị kênh lên, tôi cũng ngồi xổm ở đó kiểm tra từng viên một.

Sau này, giấy tờ nhà đất được làm lại, trên giấy chứng nhận quyền sở hữu ghi tên cả tôi và Chu Lỗi.

Vì vậy, khi anh nói “căn nhà này anh cũng có phần”, tôi không phản bác.

Bởi anh thực sự có phần.

Nhưng vấn đề lại nằm chính ở chữ “cũng” ấy.

Anh có phần, tôi cũng có phần.

Vậy mà anh có thể để chị gái mình lén chuyển hộ khẩu của cháu trai vào nhà chúng tôi, hoàn toàn không cho tôi hay biết.

Điều khiến tôi khó chịu hơn nữa là Chu Hồng Mai chưa từng nhắc với tôi lấy một lần.

Không phải chị ta không đến nhà.

Trong hai ba tháng ấy, chị ta đã đến nhà tôi ăn cơm ít nhất bốn lần.

Có lần chị ta vừa ngồi bóc tôm bên bàn ăn vừa cười nói:

“Em dâu, vị trí nhà em đúng là đẹp thật. Sau này khu này mà được quy hoạch cải tạo thì vợ chồng em cứ ngồi đó hưởng phúc thôi.”

Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ chị ta nói chuyện phiếm.

Giờ nhớ lại, câu nói ấy chẳng khác nào một cây kim nhỏ, từ từ đâm sâu vào lòng tôi.

Ngày hôm sau, đưa con gái đi học xong, tôi không đến cơ quan ngay mà xin nghỉ hai tiếng.

Tôi không tìm chị chồng, cũng không nói với mẹ chồng.

Tôi đến đồn công an phụ trách hộ khẩu trong khu vực.

Tôi không vừa bước vào đã tố cáo có người “lén nhập hộ khẩu”, càng không nói muốn đuổi ai ra khỏi nhà. Tôi chỉ đưa giấy tờ tùy thân cùng hồ sơ nhà đất của mình cho nhân viên ở quầy rồi hỏi:

“Trong hộ khẩu nhà tôi tự nhiên có thêm một người thân chưa thành niên. Trước đây tôi hoàn toàn không biết chuyện này. Tôi muốn hỏi thông thường phải làm thủ tục thế nào mới chuyển hộ khẩu vào được?”

Nhân viên hỏi tôi trước:

“Ai là chủ hộ?”

“Chồng tôi.”

“Còn chủ sở hữu căn nhà?”

“Cả tôi và anh ấy.”

Đối phương xem qua giấy tờ rồi giải thích rằng muốn biết việc chuyển hộ khẩu được thực hiện dựa trên căn cứ nào thì phải kiểm tra hồ sơ đã nộp lúc đó. Việc đăng ký hộ khẩu có quy trình riêng, còn chuyển hộ khẩu cho người chưa thành niên cũng liên quan đến người giám hộ và các điều kiện đăng ký cư trú.

Riêng việc sau này tiền bồi thường giải tỏa được tính thế nào thì không phải do công an quyết định, mà phải căn cứ vào chính sách của từng dự án.

Nghe đến hai chữ “giải tỏa”, tim tôi bỗng thắt lại.

“Khu chúng tôi thật sự sắp bị giải tỏa sao?”

Nhân viên lắc đầu:

“Chuyện đó chúng tôi không biết. Tôi chỉ muốn nhắc chị rằng hộ khẩu và quyền sở hữu nhà đất là hai chuyện khác nhau. Tiền bồi thường giải tỏa cũng không đơn giản là đếm số người trong sổ hộ khẩu.”

Tôi gật đầu.

Trên đường về, tôi cố tình đi vòng qua khu vực văn phòng hành chính phường để xem thử.

Trên bức tường bên ngoài dán mấy thông báo cũ, nhưng không có thông báo giải tỏa nào.

Tuy nhiên, cửa hàng kim khí đã mở hơn chục năm ở đầu phố lại đang thanh lý hàng.

Ông chủ treo từng dãy cờ lê, kìm ra trước cửa. Trên tờ giấy đỏ có viết hai chữ “Thanh lý”.

Tôi mua một cuộn băng tan rồi giả vờ thuận miệng hỏi:

“Bác ơi, sao bác không bán nữa?”

Ông chủ nói:

“Chẳng phải khu này vẫn luôn có tin đồn sắp cải tạo sao? Con trai tôi bảo đừng bận rộn nữa, cứ thu dọn dần đi.”

Lòng tôi càng nặng trĩu.

Về đến nhà, tôi không kể chuyện này với Chu Lỗi.

Không phải tôi muốn tính kế ai.

Chỉ là ngay lúc ấy, tôi đột nhiên không muốn tiếp tục làm người cuối cùng biết mọi chuyện trong chính gia đình mình.

Tôi muốn xem rốt cuộc còn bao nhiêu điều đang bị giấu giếm.

Hơn một tháng sau đó, cuộc sống vẫn diễn ra bình thường.

Sáng nào tôi cũng dậy lúc sáu giờ rưỡi nấu cháo, gọi con gái thức dậy. Chiều tối tan làm về lại rửa rau, nấu cơm.

Thỉnh thoảng Chu Lỗi nhắc đến chị gái, nói dạo này Tử Hàng học khá tốt, chuẩn bị chuyển sang một trường cấp hai tốt hơn.

Tôi chỉ im lặng nghe.

Có lần Chu Hồng Mai dẫn Tử Hàng đến ăn cơm.

Thằng bé vừa bước vào đã gọi:

“Mợ ạ!”

Tôi đáp lại rất tự nhiên.

Tử Hàng là đứa trẻ ngoan ngoãn, hiểu chuyện. Lúc thay giày còn chủ động xếp giày ngay ngắn, ăn xong cũng giúp tôi mang bát đĩa vào bếp.

Thằng bé đâu biết chuyện hộ khẩu có ý nghĩa gì.

Những tính toán của người lớn không nên trút lên đầu trẻ con.

Vì vậy, từ đầu đến cuối, tôi chưa từng tỏ thái độ khó chịu với thằng bé.

Hôm ấy, ăn cơm xong, Chu Hồng Mai đứng ở cửa bếp trò chuyện với tôi.

Chị ta nhìn tôi rửa bát, đột nhiên hỏi:

“Em dâu, giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất của vợ chồng em để đâu vậy?”

Tôi khóa vòi nước, quay lại nhìn chị ta.

Chị ta cười:

“Chị hỏi vu vơ thôi. Mấy hôm trước nghe người ta nói sau này cải tạo khu phố cũ sẽ phải kiểm tra cả giấy tờ nhà đất lẫn hộ khẩu. Chị sợ đến lúc ấy vợ chồng em lại không tìm thấy giấy tờ.”

Tôi cũng mỉm cười:

“Mấy giấy tờ trong nhà thì còn cất đâu được nữa.”

Chị ta không hỏi tiếp.

Nhưng khi quay ra phòng khách, tôi nhìn thấy chị ta và Chu Lỗi trao đổi ánh mắt với nhau.

Rất nhanh.

Giống hệt cái khựng lại của Chu Lỗi khi tôi lần đầu hỏi về hộ khẩu của Tử Hàng.

Tối hôm ấy, tôi lấy toàn bộ giấy chứng nhận sở hữu nhà đất, hồ sơ góp tiền mua nhà, hóa đơn thanh toán khi xây sửa nhà ra sắp xếp lại.

Một túi hồ sơ trong suốt không đủ, tôi phải tìm thêm một chiếc bìa đựng tài liệu màu xanh.

Lật đến một tờ biên lai từ bảy năm trước, tay tôi dính đầy bụi.

Đó là tiền thay cửa sổ tầng hai, mười tám nghìn sáu trăm tệ.

Chữ ký của người nhận tiền đã hơi phai màu.

Tôi nhìn tờ biên lai rất lâu, chợt nhớ mùa đông năm ấy, tôi còn tiếc không dám mua một chiếc áo phao giá tám trăm tệ.

Chu Lỗi từng nói:

“Cố nhịn thêm chút nữa, lo cho nhà cửa xong đã.”

Và tôi thật sự đã nhịn.

Chiếc áo phao cũ ấy, tôi mặc đến mức cổ tay áo bóng nhẫy vì sờn.

Vậy mà bây giờ có người âm thầm đưa hộ khẩu của con mình vào nhà tôi, rồi thản nhiên hỏi giấy chứng nhận nhà đất cất ở đâu.

Tôi không thể xem đây đơn giản chỉ là chuyện “họ hàng mượn địa chỉ”.

Hai tháng sau, mọi chuyện bắt đầu có chuyển biến.

Nhân viên phường và khu dân cư bắt đầu đến từng nhà khảo sát sơ bộ.

Chưa phải ký hợp đồng giải tỏa chính thức, chỉ là khảo sát ban đầu.

Chiều hôm ấy, tôi đang làm việc thì chị Lưu hàng xóm nhắn tin:

“Nhà em cũng đăng ký rồi chứ? Lần này trông có vẻ là thật đấy.”

Tim tôi đánh thót.

Tối về đến nhà, hiếm khi thấy Chu Lỗi về sớm hơn tôi.

Anh đang ngồi trên sofa gọi điện thoại.

Tôi vừa thay giày đã nghe anh hạ giọng:

“Chưa có văn bản chính thức, chị đừng sốt ruột. Hộ khẩu cũng làm xong rồi, có chính sách thật thì tính tiếp.”

Tôi đứng yên ở cửa.

Người bên kia đầu dây là ai, tôi chẳng cần đoán.

Chu Lỗi nhìn thấy tôi liền lập tức cúp máy.

“Em về rồi à?”

“Ừ.”

Tôi đặt túi xuống, hỏi:

“Ai gọi vậy?”

“Đồng nghiệp.”

Tôi nhìn anh.

Anh cũng nhìn tôi.

Hai giây sau, anh quay mặt đi.

Tôi không vạch trần, chỉ hỏi:

“Hôm nay bên khu dân cư đến đăng ký rồi à?”

“Đến rồi.”

“Họ đăng ký những gì?”

“Diện tích nhà, số người đang ở, đại loại thế.”

“Có đăng ký cả Tử Hàng không?”

Chu Lỗi nhíu mày:

“Thằng bé có tên trong sổ hộ khẩu, lúc đăng ký họ sẽ kiểm tra giấy tờ.”

Tôi đáp một tiếng:

“Ồ.”

Có lẽ tiếng “ồ” ấy khiến anh không thoải mái. Một lúc sau, anh chủ động giải thích:

“Em đừng lại nghĩ lung tung. Nếu thật sự giải tỏa thì bồi thường thế nào cũng do chính sách quyết định, đâu phải chị Hồng Mai muốn lấy là lấy được.”

Tôi buộc tạp dề:

“Em có nói chị ấy muốn lấy đâu.”

Chu Lỗi im bặt.

Trong bếp, tôi cắt khoai tây, tiếng dao chạm thớt vang lên rất rõ.

Cộc.

Cộc.

Cộc.

Nhưng trong lòng tôi còn rõ ràng hơn cả những tiếng động ấy.

Nếu Chu Hồng Mai chưa từng nghĩ đến tiền, Chu Lỗi căn bản không cần giải thích câu vừa rồi.

Vài ngày sau, tôi đến văn phòng khu dân cư bổ sung giấy tờ.

Tiểu Trần, nhân viên phụ trách khảo sát, quen biết khá nhiều người trong khu phố. Anh ta lật bảng biểu rồi hỏi:

“Nhà chị hiện có mấy người thực tế sinh sống?”

Tôi đáp:

“Ba người. Tôi, chồng tôi và con gái.”

Anh ta ngẩng đầu:

“Nhưng trong sổ hộ khẩu nhà chị có bốn người mà?”

“Có một người là con trai chị chồng tôi, thằng bé không sống ở đây.”

Tiểu Trần ghi chú vào biểu mẫu.

Tôi hỏi:

“Sau này nếu thật sự cải tạo, có phải mỗi người có hộ khẩu sẽ được tính một suất bồi thường không?”

Anh ta bật cười:

“Đâu đơn giản thế được. Dự án còn chưa chính thức triển khai, tôi không thể khẳng định với chị. Sau này tính theo diện tích nào, đối tượng nào, lấy mốc thời gian nào để xác định quyền lợi, tất cả phải đợi phương án chính thức. Hiện tại chị cứ khai đúng tình hình thực tế là được.”

Tôi gật đầu:

“Vậy người nào thực tế không sống ở đây thì ghi là không sống ở đây.”

“Đúng, đừng khai bừa.”

Tôi cầm bút, viết rõ ràng vào mục “Số người thực tế cư trú”:

Ba người.

Viết xong, tôi chụp lại bản đăng ký mà mình được giữ.

Đây là lần đầu tiên tôi chủ động lưu lại bằng chứng.

Không phải để hại ai.

Chỉ là tôi không muốn một ngày nào đó có người đứng giữa phòng khách nhà mình, chỉ vào sổ hộ khẩu rồi nói:

“Giấy trắng mực đen đây, cô đừng hòng chối.”

Đến tháng thứ ba, mẹ chồng cũng biết chuyện khu phố đang được khảo sát giải tỏa.

Bà đặc biệt hầm một nồi canh gà, gọi cả hai gia đình đến ăn cơm.

Trong bữa ăn, Chu Hồng Mai nhiệt tình hơn thường ngày.

Chị ta gắp cho con gái tôi một chiếc đùi gà, lại múc canh cho tôi:

“Em dâu, dạo này công việc bận lắm à? Trông em gầy đi đấy.”

Tôi đáp:

“Cũng bình thường ạ.”

Chị ta hỏi tiếp:

“Bên khu dân cư đến nhà em đăng ký rồi phải không?”

Tôi uống một ngụm canh:

“Đến rồi.”

“Họ đăng ký thế nào?”

“Cứ đúng thực tế mà đăng ký thôi.”

Đôi đũa trong tay chị ta khựng lại.

Mẹ chồng không nhận ra điều bất thường, vẫn vui vẻ nói:

“Nếu thật sự giải tỏa, mấy năm vất vả của hai đứa cuối cùng cũng được đền đáp rồi.”

Chu Hồng Mai cười:

“Mẹ, cũng không thể chỉ tính cho hai vợ chồng nó được.”

Mẹ chồng sững người.

Chu Lỗi cúi đầu ăn cơm.

Tôi nhìn sang Chu Hồng Mai.

Chị ta lập tức cười xòa:

“Ý con là căn nhà cũ ấy vốn do bố mẹ cho Chu Lỗi từ trước, trong đó cũng có công sức của bố mẹ nữa mà.”

Mẹ chồng xua tay:

“Nhà đã cho em trai con từ lâu rồi. Sau này cũng là hai vợ chồng nó bỏ tiền xây sửa, lôi bố mẹ vào làm gì.”

Nụ cười trên mặt Chu Hồng Mai nhạt đi đôi chút.

“Con chỉ nói thế thôi.”

Tôi cũng không lên tiếng.

Nhưng nửa sau bữa cơm ấy, chẳng ai nhắc đến chuyện giải tỏa nữa.

Trên đường về, Chu Lỗi lái xe máy, tôi ngồi phía sau.

Gió khá mạnh, tôi đút tay vào túi áo khoác, không ôm anh.

Lúc dừng đèn đỏ, anh đột nhiên nói:

“Chị anh là người nghĩ gì nói nấy, em đừng chấp.”

Tôi hỏi:

“Em chấp chuyện gì?”

“Chuyện chị ấy nói về căn nhà.”