Thấy tên mình trong danh sách sa thải, tôi mất đúng 2 phút để làm xong thủ tục nghỉ việc. Xuống sảnh chạm mặt chồng, anh ấy bảo: “Quyền sử dụng 3 bằng sáng chế đứng tên em hết hạn rồi”. Tôi đáp: “Cô trợ lý mới của anh vừa đuổi việc em xong”.
“Ngày bị sa thải, tôi bình thản ký thỏa thuận nghỉ việc, cho đến khi chồng tôi phát hiện ra —— Toàn bộ bằng sáng chế cốt lõi của dự án chục tỷ trong công ty, đều nằm trong tay một nữ kỹ sư ‘bị tối ưu hóa’ là tôi.”
Một email mang tên “Thông báo tối ưu hóa cơ cấu tổ chức” nằm lặng lẽ trong hộp thư đến, lạnh lẽo như một tấm bia mộ.
Tôi nhấn mở tệp đính kèm, trên văn bản đóng dấu đỏ về danh sách sa thải, tên tôi —— Kỷ Thanh Lam, chễm chệ nằm ngay đó.
Không giận dữ, chẳng bàng hoàng, tôi bình thản tắt màn hình, nhấc chậu cây trầu bà đã trồng 3 năm trên bàn làm việc lên.
Đồng nghiệp xung quanh vẫn đang xì xào bàn tán, tỏ vẻ tiếc nuối cho những người có tên trong danh sách. Nhưng chẳng ai nhận ra, tôi – kẻ đang nằm ở trung tâm của cơn bão, chỉ mất đúng 2 phút để hoàn tất mọi thủ tục nghỉ việc.
Ôm thùng giấy bước vào thang máy, cánh cửa kim loại từ từ khép lại, cách ly mọi thứ ở phía sau.
Thang máy đi xuống, một bóng dáng quen thuộc bước vào. Đó là chồng tôi, Giám đốc Công nghệ (CTO) của công ty Công nghệ Khởi Hàng – Trình Tân Bắc.
**01**
“Thanh Lam? Sao em lại…” Trình Tân Bắc nhìn thấy thùng giấy trong vòng tay tôi, lông mày lập tức nhíu chặt lại.
Tôi tựa lưng vào vách thang máy lạnh lẽo, vén lọn tóc lòa xòa ra sau tai, giọng điệu nhạt nhẽo như đang bàn về thời tiết hôm nay: “Em nghỉ việc rồi.”
Đích thân Trưởng phòng Nhân sự tiễn tôi ra thang máy, trên môi treo nụ cười chuyên nghiệp nhưng xa cách, miệng lặp đi lặp lại câu “Công ty cảm ơn những cống hiến của cô trong 3 năm qua”.
Cái quy trình tiêu chuẩn sáo rỗng ấy, tôi chẳng buồn sửa lấy một dấu câu.
Khoảnh khắc tôi ký vào thỏa thuận nghỉ việc, cô trợ lý mới nhậm chức của CTO – Chương Mạn, đang ngồi ở đầu bên kia của bàn họp.
Cô ta trẻ trung, xinh đẹp, trang điểm tinh xảo, ngón tay lướt thoăn thoắt trên chiếc máy tính bảng đời mới nhất, tựa hồ như việc liếc nhìn tôi thêm một cái cũng là sự lãng phí thời gian quý báu của cô ta.
“Kỹ sư Kỷ, dựa trên định hướng chiến lược mới nhất của công ty, vị trí của cô không còn phù hợp với sự phát triển trong tương lai. Chúng tôi đã đánh giá tổng hợp về hiệu quả chi phí, và đây là quyết định cuối cùng.” Giọng Chương Mạn lanh lảnh, nhưng mang theo sự lạnh lùng không cho phép cự cãi.
Tôi không phản bác, thậm chí không buồn hỏi tại sao.
Ở một công ty coi công nghệ là mạch máu, việc một kỹ sư thâm niên của tổ dự án cốt lõi bị sa thải với lý do “hiệu quả chi phí” – bản thân nó đã là một trò hề.
Giải thích chỉ làm kéo dài thêm sự gượng gạo.
Tôi chỉ bình tĩnh nhìn cô ta, hỏi câu cuối cùng: “Quyết định này, Trình tổng có biết không?”
Mí mắt Chương Mạn giật nhẹ một cái rất khó nhận ra, rồi lập tức khôi phục vẻ trấn định: “Hôm nay Trình tổng có một cuộc họp rất quan trọng. Về danh sách nhân sự cần tối ưu hóa, là do Văn phòng Trợ lý và Phòng Nhân sự cùng chốt lại, và đã được Ban giám đốc phê duyệt.”
Cô ta khéo léo né tránh trọng tâm, dùng cụm từ mơ hồ “Ban giám đốc” để phủi sạch quan hệ của Trình Tân Bắc, đồng thời chặn đứng mọi con đường khiếu nại của tôi.
Tôi gật đầu, cầm bút lên, ký tên mình vào cuối bản thỏa thuận. Toàn bộ quá trình không vượt quá 30 giây.
Chương Mạn có vẻ hơi bất ngờ trước sự dứt khoát của tôi. Bộ từ vựng an ủi mà cô ta chuẩn bị sẵn đều mắc kẹt lại trong cổ họng.
Có lẽ cô ta đã mường tượng ra cảnh tôi khóc lóc, chất vấn, thậm chí làm ầm ĩ lên, chứ tuyệt đối không phải là sự bình tĩnh đến mức quỷ dị như trước mắt.
Tôi đứng dậy, không thèm nhìn cô ta, đi thẳng về chỗ ngồi.
Màn hình máy tính vẫn sáng, trên đó là đoạn code tôi đang viết dở – phần cuối cùng của hệ thống mã hóa dữ liệu lõi cho “Dự án Tinh Trần”.
Tôi không lưu lại, trực tiếp chọn tắt nguồn ép buộc (Force Shut Down).
Đồ đạc trên bàn không nhiều: một cái cốc uống nước, một chậu trầu bà, cùng một cuốn sách chuyên ngành đã sờn cũ. Tôi lần lượt xếp chúng vào thùng giấy.
Đồng nghiệp xung quanh ném tới những ánh nhìn đồng cảm. Có người muốn nói gì đó nhưng lại thôi. Tôi mỉm cười lắc đầu với họ, ra hiệu mình không sao.
Ba năm qua, tôi gần như dồn hết tâm huyết cho “Dự án Tinh Trần”. Đó không chỉ là công việc, mà còn là kết tinh chất xám của tôi. Nhưng bây giờ, tất cả đã không còn liên quan đến tôi nữa.
Có thể bạn thích
Lúc rời khỏi khu vực văn phòng, tôi đi ngang qua phòng làm việc riêng của Giám đốc Công nghệ. Cửa kính mờ đóng chặt, loáng thoáng thấy bóng người bên trong. Trình Tân Bắc quả thực đang họp, một cuộc họp chiến lược về việc hợp tác với “Viễn thông Hoa Hạ”.
Bản hợp đồng trị giá hàng chục tỷ đó, được xây dựng chính trên nền tảng công nghệ của “Dự án Tinh Trần”.
Tôi không dừng bước, ôm thùng giấy đi về phía thang máy.
Chốn công sở là thế, không có ai là không thể thay thế. Chỉ là có lẽ bọn họ không biết, có những thứ, không hề được viết trong hợp đồng lao động.
**02**
Trong thang máy, bầu không khí ngột ngạt đến khó thở.
Ánh mắt Trình Tân Bắc dời từ thùng giấy trong tay tôi, từ từ chuyển lên mặt tôi. Giọng anh mang theo sự run rẩy khó nhận ra: “Rốt cuộc là sao? Sao lại đột ngột thế này? Anh không nhận được chút tin tức nào cả.”
Tôi nhìn hình ảnh hai chúng tôi phản chiếu trên vách thang máy. Một người mặc vest phẳng phiu, phong độ ngời ngời; một người ôm thùng giấy, thảm hại rời đi. Khung cảnh này mang đầy tính kịch châm biếm.
“Không có gì, công ty tối ưu hóa, em bị sa thải rồi.” Tôi hờ hững đáp.
“Sa thải?” Âm lượng của Trình Tân Bắc đột ngột cao lên, khiến một đồng nghiệp khác phòng trong thang máy phải ngoái nhìn.
Anh lập tức nhận ra mình thất thố, hạ giọng, thái độ gấp gáp: “Không thể nào! Em là nhân sự cốt lõi của ‘Dự án Tinh Trần’, ai dám sa thải em? Danh sách do ai định?”
Tôi không trả lời, chỉ lẳng lặng nhìn anh.
Sự chấn động và tức giận của anh không giống như đang diễn, nhưng điều đó chẳng thể thay đổi được gì. Có lẽ, anh thực sự không biết. Đường đường là quản lý cấp cao, trăm công nghìn việc, chuyện đi hay ở của một kỹ sư quèn quả thực không đáng để anh đích thân hỏi tới.
Thang máy “ting” một tiếng, đến tầng trệt.
Cửa kim loại mở ra, ánh sáng chói lóa của sảnh lớn làm mắt tôi hơi cay. Tôi ôm thùng giấy đi ra trước, Trình Tân Bắc bám sát theo sau.
“Thanh Lam, em khoan đi đã. Chuyện này chắc chắn có vấn đề. Anh sẽ đi hỏi cho rõ ngay, có phải bên Nhân sự nhầm lẫn gì không.” Anh đưa tay định kéo tay tôi lại.
Tôi nghiêng người né tránh, bình tĩnh nhìn anh, cuối cùng cũng nói ra câu nói đã lượn lờ trong đầu từ lâu: “Không cần hỏi đâu, là trợ lý mới của anh, Chương Mạn, đích thân thông báo cho em.”
Động tác của Trình Tân Bắc khựng lại giữa không trung, khuôn mặt viết đầy vẻ khó tin: “Chương Mạn? Cô ta… sao cô ta dám?”
“Tại sao cô ta lại không dám?” Tôi hỏi ngược lại, “Cô ta là trợ lý trưởng của anh, đại diện cho ý chí của anh. Có lẽ trong mắt cô ta, cái danh phận ‘Bà Trình’ của em lại trở thành nhân tố bất ổn nhất trong tổ dự án. Thanh trừng em, vừa có thể cài cắm người của cô ta vào, vừa lập công với anh, một mũi tên trúng hai đích.”
“Nói bậy! Anh hoàn toàn không có ý đó!” Trình Tân Bắc vội vàng biện minh, “Công việc và việc tư anh luôn phân định rạch ròi, là cô ta tự ý làm càn!”
“Vậy sao?” Tôi mỉm cười, nụ cười mang theo chút lạnh lẽo, “Vậy bây giờ, anh định làm thế nào? Vì một cựu nhân viên bị ‘tối ưu hóa’ là em, mà đi xử phạt cô trợ lý mới tinh anh, tháo vát của anh sao?”
Trình Tân Bắc nhất thời cứng họng.
Anh biết, Chương Mạn là do chính anh tuyển chọn. Năng lực xuất chúng, giúp anh giải quyết êm đẹp rất nhiều công việc. Vì một người đã nghỉ việc như tôi mà đi làm lung lay cánh tay đắc lực của mình, điều đó không phù hợp với logic hành xử của một nhà quản lý.
Nhìn thấy sự do dự trên khuôn mặt anh, chút kỳ vọng yếu ớt cuối cùng trong lòng tôi cũng lụi tắt.
Tôi hít một hơi thật sâu, không nhìn anh nữa, quay lưng chuẩn bị rời đi.
Đúng lúc này, điện thoại của Trình Tân Bắc đổ chuông. Là thư ký của anh gọi tới.
Anh bắt máy, chỉ nghe vài giây, sắc mặt liền trắng bệch.
Cúp điện thoại, ánh mắt anh nhìn tôi đã hoàn toàn thay đổi. Không còn là sự áy náy và xoa dịu giữa vợ chồng, mà mang theo một sự gấp gáp gần như hoảng loạn.
“Thanh Lam,” Giọng anh khàn đặc, thậm chí mang theo chút cầu xin, “Khoan hãy đi. Phòng Pháp chế vừa gửi thông báo khẩn cấp, bản thỏa thuận ủy quyền sử dụng bằng sáng chế thuật toán cốt lõi của ‘Dự án Tinh Trần’ mà chúng ta ký 3 năm trước… hôm nay, hết hạn rồi.”
Tôi dừng bước, quay đầu lại, đón lấy ánh mắt hoang mang của anh, gằn từng chữ, vô cùng rành rọt: “Vậy sao? Thật không may. Cô trợ lý mới vừa đuổi việc em của anh, chắc vẫn chưa biết, người nắm giữ 3 bằng sáng chế đó, chính là em.”
**03**
Khuôn mặt Trình Tân Bắc trong nháy mắt mất đi toàn bộ huyết sắc.
Anh đứng chết trân giữa sảnh tòa nhà văn phòng tấp nập người qua lại. Mọi thứ xung quanh tựa như biến thành thước phim quay chậm. Tiếng chào hỏi ngọt ngào của cô tiếp tân, bước chân vội vã của nhân viên giao hàng, tất cả như bị ngăn cách bởi một lớp kính mờ dày đặc, nhòe nhoẹt và không chân thực.
Đại não anh xoay chuyển với tốc độ chóng mặt, cố gắng tiêu hóa thông tin kinh khủng ẩn chứa trong câu nói vừa rồi.
Người nắm giữ bằng sáng chế, là tôi.
Ủy quyền, hết hạn rồi.
Và cô trợ lý đắc lực nhất của anh, vừa mới sa thải người đó.
Ba việc này xâu chuỗi lại với nhau, tạo thành một vòng logic hoàn hảo khép kín, một tử cục đủ sức kéo anh và toàn bộ “Dự án Tinh Trần” xuống vực thẳm.
“Dự án Tinh Trần” là chiến lược cốt lõi trong 5 năm tới của Công nghệ Khởi Hàng, là con bài duy nhất để họ phô diễn sức mạnh với “Viễn thông Hoa Hạ” và giành lấy hợp đồng chục tỷ.
Mà nền tảng của toàn bộ dự án, chính là 3 bằng sáng chế cốt lõi đó: Giao thức truyền thông vạn vật siêu tiết kiệm năng lượng, Thuật toán nén dữ liệu hiệu suất cao, và Khung truyền tải bảo mật cấp độ quân sự.
Không có 3 bằng sáng chế này, “Dự án Tinh Trần” chỉ là lâu đài trên cát, một đống code vô giá trị.
Năm xưa khi Trình Tân Bắc còn làm Giám đốc Công nghệ ở một công ty khác, anh đã cực kỳ kinh ngạc trước tài năng của Kỷ Thanh Lam trong lĩnh vực này.
Sau này khi anh bị Khởi Hàng săn đón về làm lãnh đạo “Dự án Tinh Trần”, việc đầu tiên anh làm là kéo tôi – lúc đó đang là bạn gái anh – vào đội ngũ.
Để tránh rủi ro và bảo vệ quyền lợi cá nhân của tôi, chúng tôi đã không chọn con đường phát minh cấp công ty (đăng ký dưới tên công ty), mà ký một “Thỏa thuận Ủy quyền Sử dụng Công nghệ Bằng sáng chế” độc
